Zakaz telefonów w szkołach i przedszkolach od września — po co i jak zadbać o bezpieczeństwo dziecka

Od 1 września 2026 r. uczniowie szkół podstawowych i przedszkolaki nie mogą korzystać z telefonów komórkowych na terenie placówki — również na przerwach. Bez telefonu rodzice tracą jednak najprostszy sposób kontaktu z dzieckiem, dlatego warto wcześniej zadbać o alternatywę: opaskę identyfikacyjną, osobisty alarm lub zegarek z GPS.

Prezydent Karol Nawrocki podpisał nowelizację ustawy Prawo oświatowe, która wprowadza jeden z najpoważniejszych zwrotów w codzienności uczniów od lat. Zmiana dotyczy nie tylko szkół, ale — po poprawce w toku prac legislacyjnych — również przedszkoli.

Co dokładnie zakazuje nowa ustawa?

Uczniowie szkół podstawowych (publicznych i niepublicznych) oraz dzieci w przedszkolach nie mogą korzystać z telefonów komórkowych i innych urządzeń umożliwiających komunikację na odległość, nagrywanie dźwięku lub obrazu. Zakaz obowiązuje na terenie placówki oraz podczas zajęć organizowanych poza nią (np. WF na zewnętrznym obiekcie sportowym) — również na przerwach, nie tylko na lekcjach.

Szkoły ponadpodstawowe nie są objęte zakazem wprost — o zasadach (całkowity zakaz, częściowe ograniczenia lub brak regulacji) decyduje statut szkoły w porozumieniu z rodzicami, nauczycielami i uczniami.

Jakie są wyjątki?

Ustawa przewiduje sytuacje, w których telefon jednak można wyciągnąć:

• za zgodą nauczyciela — gdy służy to realizacji programu nauczania, sprawdzeniu wiedzy lub pilnemu kontaktowi z rodzicem;
• na podstawie zgody dyrektora — ze względu na stan zdrowia dziecka, niepełnosprawność lub inne szczególne potrzeby;
• w sytuacji zagrożenia życia, zdrowia lub mienia.

Zakaz nie obejmuje wycieczek szkolnych ani pobytu w internacie — tu zasady ustala szkoła indywidualnie. Za złamanie zasad grożą środki wychowawcze, kary statutowe lub obniżenie oceny zachowania. Placówki mają czas do 31 października 2026 na dostosowanie swoich statutów.

Po co wprowadzono ten zakaz?

Uzasadnienie resortu edukacji opiera się na konkretnych danych o skali problemu wśród dzieci i młodzieży w Polsce:

• 71% nastolatków przyznaje, że czuje się uzależnionych od telefonu, a 60% odczuwa chroniczne zmęczenie.
• 73% dzieci w wieku 12-14 lat wie, gdzie w internecie znaleźć pornografię, a 26% dzieci w wieku 7-12 lat miało z nią kontakt.
• 47% osób w wieku 13-16 lat natknęło się na szkodliwe treści w mediach społecznościowych, a 44% nie potrafi odróżnić w sieci prawdy od fałszu.
• Sama obecność telefonu w zasięgu wzroku rozprasza uwagę — badania przywoływane przez UNESCO wskazują, że powrót do pełnego skupienia po przerwaniu zadania przez telefon może zająć nawet ok. 20 minut.

Duże badanie kohortowe opublikowane w czasopiśmie Pediatrics (Barzilay i in., 2025, ponad 10,5 tys. uczestników) wykazało, że posiadanie własnego smartfona już w wieku 12 lat wiązało się z ok. 31% wyższym ryzykiem depresji, 40% wyższym ryzykiem otyłości i 62% wyższym ryzykiem niedostatecznej ilości snu w porównaniu z rówieśnikami bez telefonu. Polska nie jest odosobniona — według UNESCO podobne ograniczenia wprowadziło już ok. 40% systemów edukacyjnych na świecie (m.in. Francja, Włochy, Finlandia, Grecja).

Warto przy tym uczciwie zaznaczyć: same zakazy nie działają w próżni. Przeglądy badań pokazują niejednoznaczne efekty — dlatego ustawa łączy zakaz z komponentem edukacyjnym (programy profilaktyczno-wychowawcze, nowy przedmiot edukacja zdrowotna, higiena cyfrowa).

Jak zadbać o bezpieczeństwo i kontakt z dzieckiem bez telefonu?

To pytanie, które najbardziej nurtuje rodziców po wejściu zakazu w życie. Bez telefonu w kieszeni dziecko traci najprostszy sposób powiadomienia rodzica w razie problemu — ale są rozwiązania, które działają niezależnie od zakazu, bo nie są telefonem ani urządzeniem do komunikacji w rozumieniu ustawy:

• Opaska identyfikacyjna ICE (Niezgubka) — grawerowane dane kontaktowe na nadgarstku, widoczne od razu dla nauczyciela, innego rodzica czy ratownika. Działa zawsze, bez baterii i bez ładowania, więc nie koliduje z żadnym zakazem urządzeń elektronicznych. To podstawowe, pasywne zabezpieczenie — każdy, kto znajdzie zagubione lub przestraszone dziecko, natychmiast wie, do kogo zadzwonić.
• Osobisty alarm dźwiękowy (PersonAlert) — niewielkie urządzenie, które głośnym dźwiękiem odstrasza i zwraca uwagę otoczenia w sytuacji zagrożenia. Nie służy do komunikacji ani nagrywania, więc typowo mieści się poza zakresem zakazu (warto to jednak zawsze zderzyć ze statutem konkretnej szkoły).
• Zegarek z GPS (Niezgubka GPS) — realna lokalizacja i możliwość kontaktu, ale trzeba pamiętać, że to właśnie urządzenie umożliwiające komunikację i część szkół może objąć je tymi samymi zasadami co telefon. Sprawdza się przede wszystkim w drodze do i ze szkoły, na wycieczkach oraz poza godzinami zajęć — nie jako rozwiązanie na czas lekcji w podstawówce.

Co wybrać: opaskę, alarm czy zegarek GPS?

Najlepiej sprawdza się połączenie, a nie wybór jednego rozwiązania. Opaska ICE działa zawsze i nie budzi wątpliwości w kontekście zakazu — to fundament, który dziecko może nosić non-stop, także na lekcji. Osobisty alarm dodaje aktywny element bezpieczeństwa w sytuacji zagrożenia. Zegarek GPS uzupełnia to wszystko poza godzinami obowiązywania zakazu — w drodze do szkoły, na podwórku, na wakacjach. Więcej o mocnych i słabych stronach samego zegarka GPS pisaliśmy w artykule Zegarek GPS dla dziecka — plusy, minusy i kiedy naprawdę działa.

FAQ

Czy zakaz telefonów obowiązuje też w przedszkolach?
Tak. Po poprawce w toku prac legislacyjnych zakaz objął zarówno szkoły podstawowe, jak i przedszkola.

Czy dziecko może mieć przy sobie zegarek z GPS w szkole podstawowej?
Ustawa zakazuje urządzeń umożliwiających komunikację na odległość lub nagrywanie, do których może zaliczać się też smartwatch z GPS i połączeniami — konkretne zasady określa statut szkoły. Bezpieczniejszym rozwiązaniem na czas zajęć jest opaska ICE, która nie jest urządzeniem komunikacyjnym.

Co grozi za złamanie zakazu?
Szkoła może zastosować działania wychowawcze (np. upomnienie), kary statutowe lub obniżenie oceny zachowania — zgodnie ze swoim statutem.

Od kiedy obowiązuje zakaz i do kiedy szkoły mają czas na dostosowanie zasad?
Zakaz wchodzi w życie 1 września 2026 r. Szkoły mają czas do 31 października 2026 r. na dostosowanie statutów, m.in. w zakresie wycieczek i internatów.